András FÖLDI—Gábor HAMZA

GESCHIEDENIS EN INSTITUTIES VAN HET ROMEINSE RECHT

Na 100 jaar het nieuwe Hongaarse standaardwerk over het Romeinse recht

Dit tekstboek vervangt en ontwikkelt het oude handboek over het Romeinse recht geschreven door Róbert Brósz en Elemér Pólay, voor het eerst gepubliceerd in 1974. Dit nieuwe tekstboek overtreft niet alleen de vorige versie, maar tevens het handboek in twee delen van Kálmán Személyi uit 1941. In zijn gedetailleerde uitwerking van de continuïteit van het Romeinse recht kan het werk alleen vergeleken worden met het klassieke werk van Tamás Vécsey, waarvan de laatste editie uit 1907 stamt.
In het boek worden, zoals de titel aangeeft, de geschiedenis en de instituties van het Romeinse recht beschreven. Het geschiedkundige deel van het werk behandelt niet alleen de staatkundige organisatie en de rechtsbronnen van het oude Rome, maar volgt daarnaast nauwkeurig de voortdurende aanwezigheid van het Romeinse recht in verschillende hedendaagse rechtssystemen.

De structuur van het boek is als volgt:

•	Geschiedenis en continuïteit van het Romeinse recht
•	Procesrecht inclusief een schets van het strafprocesrecht
•	Personen- en familierecht
•	Goederenrecht
•	Verbintenissenrecht inclusief een schets van het verband met het publieke strafrecht
•	Erfrecht

Het handboek bevat een uitvoerige bibliografie van een paar honderd titels, alsmede drie indices met bronnen, onderwerpen en namen, met meer dan 3000 trefwoorden.

Moderne methoden toegepast
De auteurs hebben een traditioneel Hongaarse methode toegepast die gekenmerkt wordt door een uitgebreide, heldere stijl alsmede het systematisch tussenvoegen van bronnen in de tekst, zowel in het Latijn als in de Hongaarse vertaling. Het referentiesysteem is echter geoptimaliseerd, doordat meer dan 2100 verwijzingen in de marge zijn opgenomen. De onderwerpen die in de 60 hoofdstukken van het boek worden besproken, zijn ondergebracht in een hiërarchische structuur van tien niveaus. Het consistente gebruik van de rijke typografie, gebaseerd op de meest recente systemen, maakt het de lezer eenvoudiger snel iets op te zoeken, of de kern van een onderwerp te bestuderen.

Evenwichtige behandeling van het materiaal
De auteurs behandelen het Romeinse recht als basis van hedendaagse rechtssystemen. Het tekstboek analyseert zeer gedetailleerd de invloed die het Romeinse recht vanaf de Middeleeuwen tot nu gehad heeft in de meeste Europese landen en in overzeese gebieden, zoals de Verenigde Staten. Het is de eerste keer, zelfs op internationaal niveau, dat de continuïteit van het Romeinse recht gepresenteerd wordt op een beknopte, en tegelijkertijd rijk gedocumenteerde manier. Het boek analyseert ook de overleving en ontwikkeling van een aantal fundamentele rechtsinstituties, waardoor de lezer zowel uit het materiaal over de rechtsinstituties als uit de zelfstandige hoofdstukken van de vijf dogmatische delen zich een beeld kan vormen over de continuïteit van het Romeinse recht.
Belangrijke vernieuwingen zijn ook te vinden in de beschrijvingen van de dogmatiek van het Romeinse recht zelf, die, hoewel in overeenstemming met de bronnen, op een moderne, systematische manier worden gepresenteerd. De auteurs hebben het accent gelegd op het verschaffen van exacte definities van verschillende rechtstermen en veel aandacht besteed aan het uiteenzetten van de dogmatische, karakteristieke eigenschappen en de sociale achtergrond van uiteenlopende rechtsinstituties. Termen zoals ‘schade’, ‘aansprakelijkheid’, ‘rechtsgeldigheid’ en andere fundamentele rechtstermen die van belang zijn voor de hedendaagse jurist, worden vanuit een andere hoek belicht.

Voor wie dit boek van waarde is

De negende uitgave van het handboek, tevens referentiewerk, van András FÖLDI en Gábor HAMZA is een nuttig en waardevol werk voor
•	Rechtenstudenten die zich verdiepen in disciplines zoals ‘Romeinse rechtsgeschiedenis’, ‘Romeins privaatrecht’, en ‘vergelijkende rechtsgeschiedenis’. Het boek beantwoordt vragen die traditioneel door studenten als gecompliceerd worden ervaren.
•	Juristen die de intentie hebben om hun werk op een hoger niveau van professionele vaardigheid te brengen. In dit werk zullen zij een compacte juridische encyclopedie vinden die hen bijstaat in het oplossen van zowel theoretische als praktische problemen.
•	Studenten en wetenschappers in de geschiedenis en klassieke filologie, en in het algemeen iedereen die geïnteresseerd is in Romeinse geschiedenis, geschiedenis van de Romeinse staat, Romeins recht en de invloed daarvan op de ontwikkeling van onze hedendaagse beschaving.
•	Iedereen die behoefte heeft aan een handboek dat grote segmenten van het Romeinse recht en de geschiedenis van het moderne privaatrecht beslaat, en een werk zoekt dat daarnaast gebruikt kan worden als een compacte encyclopaedie van algemene rechtscultuur en haar meertalige vocabulaire.

FÖLDI András—HAMZA Gábor: A római jog története és institúciói. 18e, herziende en vergrote druk, Nemzeti Tankönyvkiadó, Budapest 2013, XL+715 pp, ISBN 978-963-19-7302-0
Orders kunnen worden geplaatst bij de uitgever:

NEMZEDÉKEK TUDÁSA TANKÖNYVKIADÓ RT.
Felsőoktatási és Szakképzési Szerkesztőség
H-1439 Budapest, Pf. 620
Fax: 06-1-359-7430
www.ntk.hu
nagyker@perfekt.hu

Short table of contents

Preface

I. Bibliographical guide
II. Guide to citations and abbreviations

Introduction
Chapter 1: The subject and significance of studying Roman law

Part I
The external history of Roman law

Chapter 2: The periods of the history of Roman law and State 
Chapter 3: State and law in the archaic period
Chapter 4: State and law in the Later Republic 
Chapter 5: State and law in the Principate 
Chapter 6: State and law in the Later Empire 
Chapter 7: International relations of Rome 
Chapter 8: The concept of law (ius) and its sources
A) The concept of law (ius)
B) The sources of Roman law
Chapter 9: The subsequent history of Roman law in the Middle Ages and in the Modern World

Part II
Law of procedure

Chapter 10: General principles 
Chapter 11: Judicial procedure 
Chapter 12: Extrajudicial procedures 
Chapter 13: Execution of judgements
Chapter 14: The subsequent fate of the Roman law of procedure

Part III
The law of persons and family law
Section 1: Persons

Chapter 15: The Roman meaning of the term "person" 
Chapter 16: The categories of persons
Chapter 17: Factors influencing legal capacity
Chapter 18: Contractual capacity
Chapter 19: Corporations and other legal entities in Roman law

Section 2: The family

Chapter 20: The Roman concept of the family 
Chapter 21: Paternal power (patria potestas)
Chapter 22: Marriage (matrimonium)
Chapter 23: Guardianship and curatorship
Chapter 24: The subsequent fate of the Roman law of persons and Roman family law

Part IV
The law of things

Section 1: General principles

Chapter 25: The Roman concept of a thing (res) 
Chapter 26: Ownership (proprietas)
Chapter 27: Possession (possessio)

Section 2: Detailed regulation of ownership

Chapter 28: The acquisition of ownership
A) lus civile modes of acquiring ownership
B) lus gentium (ius naturale) modes of acquiring ownership 
Chapter 29: Termination of ownership
Chapter 30: Protection of ownership

Section 3: Limited property rights

Chapter 31: Servitudes (servitutes) 
Chapter 32: Hereditary lease (emphyteusis) 
Chapter 33: Hereditary building lease (superficies) 
Chapter 34: Pledge and mortgage
Chapter 35: The subsequent fate of the Roman law of things

Part V
The law of obligations

Section 1: General principles

Chapter 36: Obligation and legal transaction 
A) Obligation (obligatio)
B) Legal transaction ("negotium”) 
Chapter 37: The subjects of obligation 
Chapter 38: The object of obligation
Chapter 39: Debtor's liability 
Chapter 40: Guarantees
A) Guarantees against insolvency (fiducia [cum creditore contracta], pignus and hypotheca)
B) Guarantees serving encouragement of solvency (`poena conventionalis" and arrha)
Chapter 41: Modification of obligations 
Chapter 42: Discharge of obligations

Section 2: Obligations arising from contracts

Chapter 43: General rules governing contracts 
A) Contracts in general
B) Factors vitiating contracts 
Chapter 44: Contracts in archaic law
Chapter 45: The system of contracts of the imperial period in general 
Chapter 46: Real contracts (“contractus reales”)
Chapter 47: Consensual contracts (“contractus consensuales”) 
Chapter 48: Enforceable pacts (“pacta vestita")

Section 3: Obligations arising from a non-contractual state of affairs

Chapter 49: Quasi-contractual obligations (obligationes quasi ex contractu) 
Chapter 50: Delictual obligations (obligationes ex delicto)
A) Delictual acts (delicta)
B) Appendix: Criminal acts (crimina)
Chapter 51: Quasi-delictual obligations (obligationes quasi ex delicto) 
Chapter 52: "Mixed" obligations
Chapter 53: The subsequent fate of the Roman law of obligations

Part VI
The law of succession

Chapter 54: General principles
Chapter 55: Intestate succession (successio ab intestato) 
Chapter 56: Testate succession (successio secundum tabulas) 
Chapter 57: Succession against the will (successio contra tabulas) 
Chapter 58: The legal position of the heir
Chapter 59: Special allocations in contemplation of death 
Chapter 60: The subsequent fate of the Roman law of succession

Indexes 
I. Index of sources
II. Index of names and titles 
III. Index of subjects